Rijpen en finishings, welke vaten zijn er ?

[Piet]

Ik ben toch eens gaan kijken wat er allemaal te koop is wat betreft "finishings".
Dat gaat dus over het hout en het hergebruik van vaten, niet over de inhoud qua volume, tijdsduur etc.

Een overzicht van factoren die de lagering bepalen en/of beïnvloeden:

1. Soort (eiken)hout. Hierin vastgelegd.
2. "Leeftijd en voorig leven" van de vaten. Nieuw (ongebruikt) eiken, gebruikt, waarvoor, hoe vaak, hoe lang.
   Hierin registreren we alléén het soort en de afkomst van nieuwe en hergebruik vaten.
   
3. Grootte (volume) van het vat.
4. Mate van (ver)branding.
5. Locatie, zowel geografisch als ligging qua opslag. Dit vormt een interessante discussie.
6. Duur van de lagering (waarbij dat natuurlijk geldt voor alle fasen van de lagering inclusief finishing(s).

Als er aanvullingen en aanpassingen als commentaar komen zal ik die in onderstaande lijst verwerken. Ik vind het wel interessant te weten hoe dit ontwikkeld en "hoe ver" finishing gaat.
Inmiddels kennen we al de "Triple Wood" van Laphroaig die zijn "normale" lagering krijgt op bourbon (American oak) vaten, dan een tijd op Quarter Cask (1/4 cask = +/- 120 Liter) waardoor de rijping sneller verloopt en dan nog eens een finish op gebruikte Oloroso sherry vaten (Europees (Spaans) eiken).

Rijping
Voor de compleetheid ook even de soort vaten die voor de rijping gebruikt worden er bij gezet.

Tegenwoordig worden zowel bourbon- als sherry-vaten meermalen gebruikt. Een sherry vat dat 5 keer gebruikt wordt is geen uitzondering. Als het om whisky gaat is het zo dat wanneer er voor het eerst whisky in een vat gaat het "first-fill cask" heet. Bij de tweede keer "second-fill cask" etc.

• European Oak (Europesche eik, Quercus robur)
  Oak
  Scottish Oak
• American Oak (Amerikaanse witte eik, Quercus alba), Ozark Oak aka "New artisan wood" (Glenmorangie “Astar”). Zie ook: Amerikaans wit-eiken Sherry vaten.
• Bourbon vaten
• Sherry vaten
• Madeira (First fill ) (Longrow).
• Do Mizunara vaten, Japans eiken (Nonjatta).
• Matured in a South African Sherry butt.

Finishing

• Hout
  French Oak
  Pago Capellanes Picon Wood Cask
  Virgin American Oak
  American Oak barrel met een French Oak top en bottom. Onder de naam “Oak cross” casks.
  Mizunara (Japans eiken)
• Wijn
  
  • Burgundy Wood (rood of wit)
  • Rode wijn (Claret), Grenache, ...
    Medoc (Frans)
    Chateau Latour, Chateau Haut Brion, Chateau Margeaux, ... (Frans)
    Tain L'Hermitage Wood (Frans)
    Sassicaia (Italiaans)
    Barolo, Gaja Barolo (Italiaans)
    St. Emilion (Frans)
    Saint Julien Bordeaux wine casks (Frans)
    La Preceptorie (Banyuls, Frans)
  • Witte wijn
    Sauternes Wood (Bordeaux witte dessert wijn, Frans). Chateau d`Yquem
    Moscatel Cask, het Franse Rivesaltes, "vin doux naturel", Muscat de Rivesaltes.
    Marsala wood.... a rare sweet Malaga wine made from Moscatel grapes (Spanje)
    One of Andalucia's famous dulce 'Vinos Generosos'.
    Tokay wood (Tokaj, Tokay of Tokaji.
    Chardonnay wood
    Grand Cru Champagne Cask (Frans)
    Trocken Beeren Auslese (TBA) (in dit geval een houtgelagerde Oostenrijkse dessertwijn)
  • Versterkte wijn
    
    • Sherry Wood
      
      • Pedro Ximinez sherrywood (PX), Sonnalta PX .
        
      • Oloroso secco
        
      • Manzanilla Sherry Wood
        
      • Fino Sherry Wine Cask
        
      • Amontillado
    • Port Cask
      
      • 'first fill' port-pipes
        
      • 22 months Port pipes
    • Madera (Madeira) Cask
• Vruchten wijn
  
  • Hjortron/kruipbramen (Mackmyra Special '07)
• Gedistilleerd
  Bourbon
  Islay whisky
  Cognac, Armagnac, Calvados. Deze worden vermeld in de literatuur maar heb ik nog niet teruggevonden bij een whisky.
  Rum
  • Savanna rum
    
  • St. Etienne rum
    
  • 6 Months Rum

Als voorbeeld gaat Bruichladdich hier wel heel ver in de selectie en informatie verstrekking:

De 16 cuvee's zijn: Bruichladdich 16 yo ‘Bourbon Cask’ (46%, OB, 2008) - 231208
Bruichladdich 16 yo ‘First Growth – Cuvée A’ (46%, OB, Aged in Château Lafite, Pauillac, 2008) - 231208
Bruichladdich 16 yo ‘First Growth – Cuvée B’ (46%, OB, Aged in Château Latour, Pauillac, 2008) - 231208
Bruichladdich 16 yo ‘First Growth – Cuvée C’ (46%, OB, Aged in Château Margaux, Pauillac, 2008) - 231208
Bruichladdich 16 yo ‘First Growth – Cuvée D’ (46%, OB, Aged in Château Haut-Brion, Pessac-Leognan, 2008) - 231208
Bruichladdich 16 yo ‘First Growth – Cuvée E’ (46%, OB, Aged in Château d’Yquem, Sauternes, 2008) - 231208
Bruichladdich 16 yo ‘First Growth – Cuvée F’ (46%, OB, Aged in Château Lafleur, Pomerol, 2008)

[JayDie]

Dat gaat dus over het hout en het hergebruik van vaten, niet over de inhoud qua volume.

...en toch heb je bijvoorbeeld de Laphroaig Quarter Cask (one of my favorites...) welke toch invloed heeft op de smaak en aroma:

Laphroaig constateerde dat de whisky, die de rijping op kleine vaten onderging, soms meer dan 60% intensiever van smaak werd door het langere contact met het hout, dan de grotere vaten

[Piet]

Dat gaat dus over het hout en het hergebruik van vaten, niet over de inhoud qua volume.

...en toch heb je bijvoorbeeld de Laphroaig Quarter Cask (one of my favorites...) welke toch invloed heeft op de smaak en aroma

John, ik zeg ook niet dat de inhoud (grootte) van het vat en de tijdsduur (want die is dan zeker zo belangrijk) er niet toe doen. Dat is van enorme invloed. Ik zeg alleen dat ik die er in deze lijst buiten wil houden omdat de lijst op zich, dus in het bijzonder over wat er voorheen in een vat heeft gezeten en de oorsprong er van, al ingewikkeld genoeg is.

Als het over impact gaat moet je er ook bij betrekken of een vat al meerdere keren is hergebruikt. En zo ja waar. Hergebruik in het gebied en met de drank van herkomst, of hergebruik met whisky geeft ook weer een heel ander resultaat. Dat zie ik in deze even als een andere (niet minder interessante of relevante) discussie. Maar dat is echt heel complex.
Vandaar eerst deze "eenvoudige" lijst.

[JayDie]

Ik zeg alleen dat ik die er in deze lijst buiten wil houden (..) Vandaar eerst deze "eenvoudige" lijst.

Ok, duidelijk

[Eric]

Ik heb nog een Reisetbauer 7yo chardonnay-cask en TBA-cask en ik heb ooit een whisky geproefd die was gefinished op een Tokaj-barrel.En Samaroli en Madeira finishes van (ik dacht)Springbank of Edradour heb ik enige jaren geleden op het festival in Leiden geproefd,met gemengd succes overigens.

Eric.

[Piet]

... en TBA-cask ....

Eric, de overige finishings die je noemt staan in de lijst maar TBA-cask ken ik niet en geeft ook geen uitsluitsel via Google.
Weet je daar iets meer van ?

[Laddie Bob]

Vergeet niet dat er ook echte "houtfinishes" zijn. Bijv: Benriach 1988 Virgin American Oak finish. (errug lekker by the way) of Mizunara (Japans eiken) finishes.

Ik zie Tokaj nog nergens genoemd... Maar wat mij betreft mogen ze die ook weglaten

[Piet]

Vergeet niet dat er ook echte "houtfinishes" zijn. Bijv: Benriach 1988 Virgin American Oak finish. (errug lekker by the way) of Mizunara (Japans eiken) finishes.

Ik zie Tokaj nog nergens genoemd.

Als "houtfinishes staan er al wel French Oak en Pago Capellanes Picon Wood Cask maar deze nog niet. Nu wel.

Tokaj staat er als Tokay maar moet kennelijk Tokaji zijn. Zet ik er even zo bij. Het gaat er dan om uit welk land de vaten komen.

The name Tokay came to be used in the Alsace region of France for wines made with the Pinot Gris grape, typically as Tokay d'Alsace. Following the 1993 agreement, the name Tokay Pinot Gris was adopted as an intermediate step, and by 2007 the use of the Tokay part was no longer allowed nor used. Many Alsace producers switched to the name Pinot Gris several years before the deadline.

[Jock]

Ik heb nog een Reisetbauer 7yo chardonnay-cask en TBA-cask en ik heb ooit een whisky geproefd die was gefinished op een Tokaj-barrel.En Samaroli en Madeira finishes van (ik dacht)Springbank of Edradour heb ik enige jaren geleden op het festival in Leiden geproefd,met gemengd succes overigens.

Ik heb op Whisky Live zelfs een Longrow die volledig op een first fill Madeira was gerijpt. Geen finish dus maar volledige rijping op Madeira.
Dan hebben we de Compass Box van John Glaser. Die worden gerijpt op een Amerivan Oak barrel met een French Oak top en bottom. De deksels dus zijn van Franse eik en het vat van American Oak.
Hier een verhaal van Compass Box:

The Oak Cross Story (Information from Compass Box)
As you may know, we work with a small mill in France that makes some of the highest quality cooperage oak in the world. It was our work with this mill that inspired an innovative idea that led to the creation of our malt whisky “Oak Cross”.
At COMPASS BOX, we love the soft, sweet, vanilla-tinged character that aging our whiskies in American oak casks provides.
However, our discoveries of the complex characters that aging with the best quality, new French oak provides have captivated us for several years now.
What if we tried to get the best of both worlds?
We were working on a new malt whisky, intended to be a whisky with finesse and elegance, intended to have a lovely, subtle richness (no peatiness) that would make it a real all-rounder.
To achieve the flavour and richness we were looking for, we began experimenting by blending malt whiskies aged in American White oak casks with malt whiskies that had gone through a second maturation with new French Sessile oak.
We were hoping the whiskies matured in French oak, with their spice and dried fruit character, would complement the lighter characters of the American oak-aged whiskies.
And the results were delicious. But we didn’t stop there…
…What , (we thought), if we simply had our coopers create casks made of new French oak heads and American oak bodies.
And this is what we did. We found after several months in casks of this type, the malt whiskies took on a lovely, subtle extra layer of the flavour.
Et Voila! We had created our own proprietary type of cask. We’ve been calling these our “oak cross” casks from the beginning. And the name has stuck!
The whisky that goes into Oak Cross...
To make “Oak Cross”, we begin with Highland malt whiskies, led by the delicate, sweet, lightly malty nature of Teaninich, from the village of Alness.
For complexity and balance we add malts from other distilleries from the villages of Brora (for fruitiness) and Carron (for weight). All the whiskies are aged approximately ten years of age and have matured in a mix of types of American oak casks.
We vat the whiskies together in our stainless steel tank and then put the whiskies back into casks to marry. But, importantly, many of the marrying casks are our proprietary “Oak Cross” casks, with new French oak heads.
We leave everything to marry and mature for several months. Then we carefully blend the casks to get the balance of flavours we’re looking for.

[p_froes]

En vergeet niet de haring finish

Fishky !
http://www.stupidcask.com/fishky%20bild.htm
http://www.whiskyfun.com/archivemay07-2.html#220507

[Piet]

Interessant Jock. Ik heb ze aan de lijst toegevoegd.
Op een of andere manier spreekt “Oak Cross” casks me dan toch meer aan dan hout "krullen" of "zaagsel" toevoegen.

...."herring cask finishing".... Hoewel het echt lijkt, is het waarschijnlijk ook een eenmalig experiment.
Deze zet ik daarom maar niet in de lijst

[Eric]

@ Piet TBA=TrockenBeerenAuslese,in dit geval een houtgelagerde Oostenrijkse dessertwijn.De whisky is van Reisetbauer,de vaten ongetwijfeld ook.

Eric.

[Jock]

Interessant Jock. Ik heb ze aan de lijst toegevoegd.
Op een of andere manier spreekt “Oak Cross” casks me dan toch meer aan dan hout "krullen" of "zaagsel" toevoegen.

...."herring cask finishing".... Hoewel het echt lijkt, is het waarschijnlijk ook een eenmalig experiment.
Deze zet ik daarom maar niet in de lijst

Ik heb het voorrecht gehad om met John Glaser te praten Piet. Ik ben echt onder de indruk van alles wat hij doet. Ook zijn Spice Tree. De eerste batch Spice tree werd uitgedaagd in de rechtbank door de SWA omdat ij duigen van een andere vat in een bourbon vat zette. Dat was niet traditoneel. Nu hebben ze een commpromis gemaakt maar ik weet niet hoe. Ik heb alles van Compass Box nu in huis. Zelfs hun Orangerie die ik heel lekker vind samen met pure chocola.

Jock

[Piet]

Ik heb hier een Glenmorangie Port wood finish (at least) 12yo, 43% die ik rond 1998 gekocht heb.

Ik meen me te herinneren dat Glenmorangie in die dagen de eerste was die met "finishing" op de markt kwam.
Weet iemand of dit klopt ?

[JayDie]

...ik weet wel dat "Port wood finish" volgens mij nu "Quinta Ruban" heet, net zoals de 10yo nu "The Original 10yo" heet. Ze hebben de stijl van flessen en etiketten (en dus namen) aangepast.