Smaak variatie binnen 1 merk

[avdboom]

Even een newby vraag.

Is het normalitair zo dat binnen 1 merk in de standaard reeks, en wellicht ook wat variaties daar op, de smaak in grote lijn overeenkomt met elkaar. Bijv. de glenfiddich 12,15,18(,14 rich oak, 15 distilery edition, IB) etc.
Met andere woorden, als de glenfiddich 12 je bevalt, is het dan zeer waarschijnlijk dat de 15, 18 etc. ook in jouw straatje zal zijn? Of kan dat per jaar/variatie toch wel zoveel uiteenlopen dat je het echt als apparte whisky's moet beschouwen?

Ik weet dat dit een lastig/subjectief onderwerp is, maar ik zou verwachten dat daar wel een lijn in zit env raag mij af of ik dat zomaar kan aannemen. En ik weet dat proeven de enige optie is het echt te weten... Als een HP12 mij bevalt, zou je dan theoretisch blind een 18 kunnen kopen met kleine kans op teleurstelling of toch maar een samplele?

Mijn strategie is samples van de instappers te selecteren en die proberen en aan de hand daar van kijken waarvan ik wel een fles zou willen. Echter is de meerpijs van een iets "luxere" versie niet zo groot en zou je misschien zeggen dan neem ik die om net wat mooiers binnen te halen, maar dan zonder teleurstelling.

Anyway, misschien hebben mensen hier een mening over, en ik hoor hem graag

[whiksy]

De standaardbottelingen van de meeste merken zijn een mix zijn van ex-sherry en ex-bourbon vaten om de smaak door de jaren heen gelijk te houden.
Bij de ene expressie overheerst de spirit, bij de ander het hout, de vorige vatinhoud of de finish. Serge (Whiskyfun.com) geeft per distilleerderij de kenmerken in een Wordcloud aan, dat geeft wel een indicatie van de distilleerderij.
Maar een firstfill bourbon- of sherryvat heeft weer veel meer invloed dan een refill vat... En de ene spirit is veel zwaarder en kan meer vatinvloed hebben voor het hout overheerst...

Probeer de verschillende invloeden te herkennen, dan weet je op gegeven moment waar je voorkeuren liggen... denk ik

Disclaimer: Ik ben zelf ook pas een jaartje aan het ontdekken, en begin nu pas een beetje mijn voorkeuren door te krijgen...

[Willem vd K]

Over het algemeen hebben de destilleerderijen wel een eigen stijl, ja. Dit geld dan natuurlijk voornamelijk voor de officiële bottelingen. Indy's (single cask bottelingen) willen nog wel eens afwijken, of juist een extreem zijn van de huisstijl waardoor het uitschiet (of doorschiet, haha ). (vind ik Clynelish een mooi voorbeeld van, IB's zijn héél anders dan de OB's maar toch nog herkenbaar)

Verder ben ik het inderdaad wel met whiksy eens. In grote lijnen is de huisstijl te herkennen, maar de meeste destilleerderijen gebruiken andere verhoudingen van vat-soorten per leeftijd expressie. Om je voorbeeld van Glenfiddich aan te houden is de 15 (solera) veel meer sherry heavy dan de 12. Zo ook trouwens bij Highland Park. Maar een compleet ander beestje is het natuurlijk eigenlijk nooit. Dan zouden de destilleerderijen zichzelf in de vinger snijden. Dus als je de ene expressie lekker vindt is de kans groot dat de ander ook wel een succes is.

[Tonny]

Ik geloof niet zo in die huisstijlen. De Glenfiddich 12 is wezenlijk anders dan de 18 jaar oude.
Ik merk wel dat ik op bepaalde kenmerken (vatsoort, leeftijd, abv, etc) kan selecteren. Misschien dat ik Talisker er bij een blind-tasting uit haal maar dan heb ik het ook wel gehad. Als ik Highland Park drink vind ik het heel apart smaken maar blind tussen andere whiskies proeven of iets een Highland Park is? Dat is een heel ander verhaal. Maar goed, afgelopen weekend had ik een proeverijtje ergens, de keuze was uit vijftien flessen en de eerste vier raadde ik. Maar op andere kenmerken dan die van de distilleerderij.

Ik vraag me ook af in hoeverre de IB-bottelingen stabiel zijn. Mijn tweede fles Cardhu 12yo was wranger dan dat ik me de eerste kon herinneren.

[avdboom]

Ok, de eerste reacties rijmen met wat ik zo ongeveer dacht dat het zou zijn, er zit wel een grote lijn in, en IB's of specia editions zijn een verhaal appart. En niet iedereen denkt er zo over.

Maar wat concrete voorbeelden geven...
Ik heb een fles Auchentoshan Select die bijna op is. En op zich zou ik die wel willen vervangen voor een nieuwe, maar lees veel goed over de Auchentoshan Valinch die niet de wereld meer kost. Het ABV is hoger maar erg drinkbaar zegt men, en omdat dit hoger is, en de reikere smaak, kan ik hier misschien wel water toevoegen zonder dat ik het slappe hap vind worden? Maar in gote lijn vraag ik me dan af, als de Select bevalt lijkt het mij onwaarschijnlijk dat de Valinch helemaal uit de toon valt.. of toch een staal van 5 euro proberen die ik anders in de fles steek? En dan is er ook nog een 2011 en 2012 versie . W.b.t. het ABV, ik heb wel eens een whisky met tegen de 60% puur op en als ik het mij goed herinner vondt ik dat wonderbaarlijk genoeg toch erg drinkbaar, dus daar ben ik neit echt bang voor.

En dan het volgende. Ik heb de Glenfiddish 12yo (klein restje) en 15yo Solera. Deze ga ik dus vergelijken. Stel de 15yo bevalt mij goed, en de Valinch met hoger ABV ook, zou het dan voor de hand liggen dat de Glenfiddish 15yo distilery een goede keuze zou zijn om te proberen? Od is dat dan weer een heel ander verhaal t.o.v. de 15yo Solera?

Proberen kan natuurlijk, maar misschien dat ik zo al een duwtje in de goede richting van denken kan krijgen?

[avdboom]

Ik kijk overigens momenteel een beetje naar dit diagram om mijn smaak zoektoct te categoriseren inbepaalde hoeken:
viewtopic.php?f=17&t=270

Bijv. een Laphroaig versus een Lagavulin. Als de laatste neit bevalt en de eerste wel weet ik een beetje welke merken daar in de buurt zitten en waar naar ik kan vragen naar tips in die regionen.

Goede aanpak? Of is dit schema te simplistisch en worden daar belangrijke factoren buiten beschouwing gelaten?

[whiksy]

Goede aanpak. Een beetje simplistisch, maar je moet toch ergens beginnen.
Zelf had ik in mijn begintijd veel aan het boek whisky classified. Je krijgt een idee welke whisky's in dezelfde hoek zitten, maar voor je een fles koopt van een andere distileerderij, proef eerst.
Glenfarclas en Aberlour zitten in één hoek, Highland Park en Caol Ila zitten volgens dat boek ook in één hoek. Met Aberlour of Highland Park doe je me niet snel een plezier, met de andere twee juist weer wel

Valinch: Ik heb nog geen ervaring met Auchentoshan, maar pas op met Cask Strength whiskies. Water kan een grote invloed op de smaak hebben. Zo ben ik fan van Glen Garioch Founder's Reserve. In de laatste VBT zat de Glen Garioch 1995, ik herkende hier niets van de Founder's reserve. Check dus de proefnotities voor je gaat bestellen.
Een cask strength whisky komt vaak uit een vat of set vaten en kan dus meer in smaak variëren dan de gewone standaardbottelingen die uit meerdere vaten zijn samengesteld. Vandaar dat ze vaak per jaar / batch worden uitgegeven.

Glenfiddich 15yo en 15yo Solera... Ik wist niet dat er een 15yo niet-Solera was?
Maar de Solera-manier is sowieso een geval apart, de whisky krijgt een ouder karakter mee dan de leeftijd doet vermoeden. Ralfy heeft een duidelijke uitleg bij zijn review van de Glenfiddich 15yo Solera.

[defeatless]

Het schema'tje bied inderdaad een goede aanpak om eens te kijken naar wat je ongeveer lekker vind en wat daar nog in de buurt ligt.
Toch moet je niet blind staren op een schema'tje. Ik houd niet van peated whiskies, maar ik vond BenRiach Curiositas wel een heel aparte whisky die ik toch ook wel lekker vond. Het is dat ik op het whiskyevent in Wageningen een glas te proeven kreeg, anders was ik de laatste geweest die zo'n fles zou kopen.

Maar om op je eerste vraag terug te komen. Over het algemeen liggen de SB in lijn met elkaar, mits niet op een speciaal vat gelegen te hebben.
Leuk is om bijvoorbeeld een heel ritsje Glenfarclass naast elkaar te leggen, dus 8,10,12,15,18 jaar (klinkt duur valt mee qua prijs) en dan te proeven, dan kom je er wel achter, uiteraard eerst eens naar een festival gaan en dan daar een paar slokken proeven van het merk waar je zoiets mee uit wilt halen.
Toch is ouder niet altijd lekkerder, ik vind bijvoorbeeld old Pulteney 17yo lekkerder dan de 21 of de 12. Duidelijk is dat ze wel elkaars broertjes zijn.

Single malt SB zijn altijd een blend waarin de smaak goed tot zijn recht komt. IB zijn meestal (maar helaas soms ook niet) goede vaten, met een uitgesproken karakter van die whisky. Dus er is geen balans tussen verschillende karakter eigenschappen. Dit kan dan heel erg prettig zijn, maar soms is het ook een tegenvaller. Soms kun je bij IB's bij de slijter ook even ruiken en proeven, die hebben nog wel eens een sampletje liggen van een of ander.

[Tonny]

Maar om op je eerste vraag terug te komen. Over het algemeen liggen de SB in lijn met elkaar, mits niet op een speciaal vat gelegen te hebben.

Bij sommige distilleerderijen is het duidelijk dat de bottelingen van die distilleerderij broertjes zijn (Glenfarclas, Highland Park) maar bij lange na niet bij alle (Glenfiddich). Let daarbij op rijpingen en finishes. De Benriachs (met al die verschillende finishes) smaken onderling verschillend maar waarschijnlijk heeft de standaardrange (12, 16, 21 jaar oude) wel hetzelfde karakter. Ik vond trouwens de 16 jaar oude erg goed.
De diagram gaat over de standaardbottelingen (een 18 jaar oude Talisker zou veel meer richting rich gaan en veel minder smoky zijn) maar blijft een prima startpunt.

Het aardige is overigens wel dat echt slechte maltwhisky nauwelijks bestaat. Ik heb zeker in het begin nooit een whisky getroffen waar niets bijzonders mee was. Ik vond alles wel lekker maar dat komt misschien ook omdat ik eerst alle standaards uit verschillende streken ben gaan kopen (via de diagram) en daarna wat oudere flessen of IB'ers. Zo ben ik, net als defeatles, ook achter Curiositas gekomen; gewoon alle single malts proberen die binnen een bepaalde prijsrange zitten.

[avdboom]

Bedankt voor de reacties.
Het blijft gewoon een kwestie van proberen eigenlijk .

Een forum lid is zo vriendelijk geweest een lijstje samples samen te stellen uit zijn eigen collectie, voor een eerlijke prijs, waarmee alle aspecten van stijlen en gebieden aan bod komen om ruwweg een smaak voorkeur te kunnen ontdekken.
Jammer dat een vriend van me die zou meedoen koud water vrees heeft gekregen, dan wordt het iets duurder voor mij. Ik denk dat ik van het najaar maar eens een doos samples bestel om van de regenachtige dagen gebruik te maken om whisky te proeven . Dus word vervolgd

[avdboom]

Het laatste stukje was even een mix-up met mijn voorstel draadje, dat ging niet echt over variatie binnen 1 lijn maar de variatie van schotse single malts... anyway...

Maar dan even het volgende. Ik heb een sample Auchentoshan Valinch 2012 gehaald (moet nog aangebroken worden) en vraag mij af... Tussen de 2011 fles en 2012 fles zit 6 euro verschil... volgens de verkoper proeft alleen een prof het verschil daar tussen, wat denken jullie? Zou een "leek" als ik daar iets van merken? En waarom is de 2012 versie 6 euro duurder? (42 om 48 euro)....

[defeatless]

volgens de verkoper proeft alleen een prof het verschil daar tussen, wat denken jullie?

Geen idee, je zou dat alleen empirisch kunnen vaststellen, dus door ze naast elkaar te proeven.
De prijs wordt niet perse door de smaak bepaald. Voor een gedeelte wel natuurlijk, maar het grootste gedeelte is belasting, accijns, marge verkopers en het belangrijkste hoeveel flessen zijn er gemaakt. Maar kwaliteit komt soms wel met een prijs.

Als ik ff heel eerlijk ben dan vind ik een sample (hoeveel cl?) voor dat bedrag vrij heftig zeker als je aan het begin van je 'whisky carrière' staat.

[Matti]

avdboom heeft het over de prijs van de hele fles (mag ik hopen ). En voor wat betreft dat prijsverschil, dat kan hem in van alles zitten, maar geeft geen indicatie van een verschil in kwaliteit.

[avdboom]

Haha... Sample was €5,- voor 6cl. Het ging idd over de flessen...