OBE: hoe smaakt het?

[Koning]

Het old bottle effect (OBE) wordt vaak aangehaald bij oudere flessen. Er is veel te vinden over het al dan niet optreden van dit vermeende effect. Een enkeling gelooft er niet in omdat glas inert is, maar de meesten geloven dat whisky ook in een gesloten fles na jaren iets kan veranderen. Ik ook. Doordat een sluiting nooit 100% dicht is, door oxidatie met de aanwezige lucht in de flessenhals, temperatuurschommelingen, verdampen en weer neerslaan van alcohol, chemie die ik niet snap (ontwikkeling van esters) etcetera. En sowieso hebben oude whiskies vaak een uniek smakenspectrum at we nu niet meer gewend zijn door bijvoorbeeld veranderde productiemethodes (denk alleen al aan de huidige geoptimaliseerde computergestuurde processen), in onbruik geraakte gerstsoorten en een vaten van een andere kwaliteit.

OBE is natuurlijk vooral bedoeld om aan te geven dat de smaak veranderd zou zijn in de fles, maar in welke richting dan?
Soms zie je mensen ook OBE aanhalen in hun smaaknotities. Hoe smaakt het dan?

Zelf associeer ik het met umami smaken, hartigheid dus, en overrijp/gefermenteerd fruit. Maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik dat ook vaak in whiskies op hoge leeftijd meen te proeven. Ik ben benieuwd naar jullie ervaring / smaakinterpretatie van OBE!

[defeatless]

Ik ben er wel degelijk van overtuigd dat dit bestaat. Het is een typisch smaakje, of eigenlijk twee, die je alleen bij oudere flessen aantreft. In mijn herinnering zijn dat doorsnee flessen die 30+ jaar geleden gebotteld zijn.

Er zijn twee soorten OBE smaak die ik in de regel tegen kom. 'Nat karton' en 'ijzer'.

Ik heb verder geen idee van de chemie hierachter, volgens mij helemaal niemand, want ons kennende had iemand hier dan al een heel epistel over geschreven.

[Slight]

Ik heb eens in de horeca een slechte whisky gekregen, die smaakte naar zeep. Je zou denken dat het misschien te maken had met het glas, dus daar heb ik over geklaagd. Maar ook de 2e servering in een vers, met water gespoeld, glas smaakte precies hetzelfde. De fles stond waarschijnlijk al jaren open met zo'n schenktuit erop. Dan krijg je dat soort dingen. Uiteindelijk ook niet betaald voor die whisky, het was niet te hachelen.

Een andere keer heb ik iets meegemaakt met een Glenmorangie Quinta Ruban. Ik was bekend met de smaak van deze whisky op basis van editie 2. Toen kocht ik later editie 3, en die was (naar mijn mening) helemaal geoxideerd van smaak. Dat wil zeggen dat het bittere heel erg naar voren komt, en dat de smaken heel fragiel zijn, het valt uit elkaar op de tong als het ware. Meerdere avonden geprobeerd natuurlijk, om uit te sluiten dat het aan mij lag. Ik heb toen contact opgenomen met LVMH, en zij hebben een nieuwe gestuurd. De vervangende fles smaakte vervolgens wel gewoon prima zoals ik van ze gewend ben.

Ik weet niet of je hier kan spreken van OBE, de fles was nog niet zo oud. Ik vermoed dat het hier gaat om een foutje in het productieproces, door het te snel reduceren naar bottling strength ofzo. Wat me overigens wel opviel was dat de kurk relatief los in de hals zat. Dat zou ook effect kunnen hebben gehad.

[Tom2]

Ik heb eens in de horeca een slechte whisky gekregen, die smaakte naar zeep. Je zou denken dat het misschien te maken had met het glas, dus daar heb ik over geklaagd. Maar ook de 2e servering in een vers, met water gespoeld, glas smaakte precies hetzelfde. De fles stond waarschijnlijk al jaren open met zo'n schenktuit erop. Dan krijg je dat soort dingen. Uiteindelijk ook niet betaald voor die whisky, het was niet te hachelen.

Die zeepsmaak heeft volgens mij de volgende reden:
De fles heeft aan het raam gestaan telkens in direct zonlicht, en dit waarschijnlijk enkele jaren. Heb dit zelf voorgehad met een fles, denk hierbij aan smaken zoals Dreft en allesreiniger citroen.
Mijn fles heeft vervolgens jaren donker en droog gestaan en wonder boven wonder was de zeepsmaak voor een groot stuk verdwenen.

[Koning]

Ik ben er wel degelijk van overtuigd dat dit bestaat. Het is een typisch smaakje, of eigenlijk twee, die je alleen bij oudere flessen aantreft. In mijn herinnering zijn dat doorsnee flessen die 30+ jaar geleden gebotteld zijn.

Er zijn twee soorten OBE smaak die ik in de regel tegen kom. 'Nat karton' en 'ijzer'.

Ik heb verder geen idee van de chemie hierachter, volgens mij helemaal niemand, want ons kennende had iemand hier dan al een heel epistel over geschreven.

Interessant dat jij er ook een duidelijke smaak aan plakt! Al klinkt nat karton en ijzer niet bijster aantrekkelijk

[JeffreyRotterdam]

Ik heb eens in de horeca een slechte whisky gekregen, die smaakte naar zeep. Je zou denken dat het misschien te maken had met het glas, dus daar heb ik over geklaagd. Maar ook de 2e servering in een vers, met water gespoeld, glas smaakte precies hetzelfde. De fles stond waarschijnlijk al jaren open met zo'n schenktuit erop. Dan krijg je dat soort dingen. Uiteindelijk ook niet betaald voor die whisky, het was niet te hachelen.

Die zeepsmaak heeft volgens mij de volgende reden:
De fles heeft aan het raam gestaan telkens in direct zonlicht, en dit waarschijnlijk enkele jaren. Heb dit zelf voorgehad met een fles, denk hierbij aan smaken zoals Dreft en allesreiniger citroen.
Mijn fles heeft vervolgens jaren donker en droog gestaan en wonder boven wonder was de zeepsmaak voor een groot stuk verdwenen.

Een tijdje terug een door het lijstje zitten scrollen van de 100 slechtste whisky's op whiskybase en daar zag ik de zeep smaak heel vaak voorbei komen, is dit niet gewoon een proces fout bij sommige whisky's mij whisky staat ook nooit in de zon en ik heb een longmorn die ook een lichte zeep smaak heeft die erg onaantrekkelijk is.

[Reichenbach]

Kan ook iets genetisch zijn, dat de één een bepaalde smaak als lekker ervaart en de ander proeft het als zeep. Net zo iets als met koriander.

[JeffreyRotterdam]

https://www.whiskybase.com/whiskies/whisky/225186
Dit is de longmorn waar ik t over had, de een vind 'm lekker de ander proeft zeep.

Kan ook iets genetisch zijn, dat de één een bepaalde smaak als lekker ervaart en de ander proeft het als zeep. Net zo iets als met koriander.

Klinkt ook wel aannemelijk, ik heb dat ook sterk bij koriander en gember. Vraag ik me direct af voor zo'n botteling hoeveel mensen bemoeien zich daarmee voordat het op de fles gaat? Beslist dat 1 iemand over zou wel raar zijn want dan is de kans op zulke dingen wel groot.

[Koning]

Het kleinste hintje zeep op de smaak kan ook voor mij een whisky verpesten, herkenbaar!

Of zeep als OBE kan optreden zou ik niet weten, maar het kan misschien wel iets met oxidatie in te maken hebben. Heb eens een 'zepige' sample gehad waar de dop niet goed op was gedraaid...

Een controversiëlere verklaring voor een zeepsmaak: het schijnt dat soms een beetje zeep soms wordt gebruikt om de vergisting in de washbacks te beheersen, zodat deze niet overstromen. Geen idee of je dit dan nog kunt proeven na het destilleren.

[Fat Bastard!]

Een controversiëlere verklaring voor een zeepsmaak: het schijnt dat soms een beetje zeep soms wordt gebruikt om de vergisting in de washbacks te beheersen, zodat deze niet overstromen. Geen idee of je dit dan nog kunt proeven na het destilleren.

Denk het niet, gaat meestal maar om een klein beetje.
Alhoewel de gids bij Brora ons wist te vertellen dat hun whisky een periode uit 4 ingrediënten bestond: water, mout, gist en zeep
Zijn uitleg: om het te snel rijzen van schuim bij de vergisting te voorkomen werd er soms een emmer vol ingekieperd!!

[Reichenbach]

Geen idee wat het kookpunt van zeep is, ik kan me anders best voorstellen dat er wat van die zeep de hals in gaat. Net als andere zwaardere smaakcomponenten.

Maar wellicht dat er wat langzaam verlopende chemische reacties met de in de whisky opgeloste stoffen plaats vinden. Licht kan dat effect versterken.

[bodevami]

Wat dat hele zeep-verhaal betreft, deze whisky voor een tijdje open getrokken: https://www.whiskybase.com/whiskies/whisky/173654/fettercairn-1997-sv
Als je de reacties leest, zou een whisky van niks moeten zijn met zeep.
En als je hem met die insteek gaat drinken proef je op een gegeven moment ook "Dreft".

Ze je jezelf het glas voor zonder aan zeep te denken, is het een heel andere whisky.
Het is ook maar net wanneer je hem drinkt en wat je gegeten hebt en hoe je je voelt denk ik.

Lijkt me als experiment wel eens leuk om deze whisky blind bij een aantal mensen neer te leggen en te vragen wat ze proeven...

[Fat Bastard!]

We gaan een beetje van OBE over naar zeep maar mij Glen Shampoo was zonder twijfel deze Glenturret '94 CWC waarvan David zelf tijdens een online tasting zei "I certainly have mixed feelings about this one" ......

[Nickolaas]

We gaan een beetje van OBE over naar zeep maar mij Glen Shampoo was zonder twijfel deze Glenturret '94 CWC waarvan David zelf tijdens een online tasting zei "I certainly have mixed feelings about this one" ......

Bohh, die was bizar ja!

[Jeremiah]

Mijn ervaring met OBE is dat het vaak een wat stoffige, oude boeken-achtige neus geeft, soms met tonen van nat karton of oude kelder. Smaakmatig inderdaad soms umami en licht oxidatieve tonen, maar ook subtiel gestoofd fruit of zelfs iets metaalachtigs. De intensiteit varieert per fles en is soms heel subtiel. Soms voegt het charme toe, soms geeft het net een ‘oud’ randje dat minder fris is.