Nut en interpretatie van Whisky scores

[Piet]

Telkens steekt de discussie over scores weer de kop op. Daarom hier dit onderwerp even verder belicht. Dit kan tevens als uitgangspunt voor verdere discussie dienen.

Scores zijn persoonlijk en dus subjectief is een vaak geziene opvatting. Ook wordt er vaak, niet voor een ieder onbelangrijk, de aanschafprijs bijgehaald.

Kwaliteits-scores zijn een hulpmiddel om de de kwaliteit van een Whisky eenvoudig en abstract weer te geven.
Doordat dit gebeurt met een nummer op een, ik ga hier uit van de veelvuldig gebruikte, schaal van 1-100, geeft dat nummer direct een absolute weergave van de kwaliteit, of beter het kwaliteitsoordeel van een persoon of panel. Voor iedereen moet dan ook gelden dat een score van 100, als ijkpunt, de hemel op aarde betekend wat betreft een Whisky-beleving, die kan wel geëvenaard maar niet verbeterd (maar wel anders) worden.
Sec genomen zou een kwaliteitsoordeel los moeten (kunnen) worden gezien van persoonlijke smaak en voorkeur. Dit is een complicerende factor. De een is daarin beter dan de ander. Het is interessant te weten dat dit bij Wijn beter lukt dan bij Whisky. Hierop wil ik later graag terugkomen.
Echter, t.o.z.v andere Whisky's geeft dit getal óók een relatief beeld. Namelijk hoe positioneert dit een Whisky t.o.z.v een andere, hoger of lager dus beter of minder goed (slechter), en hoeveel beter of slechter ?

De score van een panel is minder subjectief, dan wel objectiever, dan die van één persoon. Hoe groter het panel, en des te meer gemêleerd en ervaren het gezelschap, des te objectiever, en eigenlijk bruikbaarder en betrouwbaarder de score is, aangezien die gebaseerd is op een empirisch gemiddelde.
Een score, zeker van één persoon heeft dan eigenlijk alleen zin als de afkomst bekend is. Voor mij zijn mijn scores een uitstekend hulpmiddel. De scores van anderen helpen mij om mijn schaal te ijken met een kans daarmee herkenbaar te zijn op schalen van anderen. Het is dan van belang die "andere(n)" in zekere mate te kennen zodat je een eventuele ijkpuntdiscrepantie in je vergelijk kunt verwerken.

De persoonlijkheid van een score is een interessant punt. Het woord "marktconform" wordt ook genoemd.
De score van één persoon, zeker als dat een ervaren proever is, zou wel degelijk een goede kwantificering zijn voor de kwaliteit van Whisky's. Je mag in elk geval aannemen dat een groot en ervaren panel marktconforme scores biedt.
Scores van bekende Whiskyschrijvers zijn in dit kader eigenlijk vrij riskant aangezien deze een directe impact kunnen hebben op de verkoopresultaten. Vraag is dan ook hoe serieus je deze scores kunt nemen.

Ik gebruik al jaren scores van Michael Jackson en kan me daar goed in vinden. Meer recentelijk kijk ik naar de scores van maltmaniacs en omdat dat een ervaren panel is, hecht ik ook daar waarde aan, o.a. bij mijn aankoopbeleid.
De scores van Jim Murray ken ik nauwelijks maar wat ik zo nu en dan zie geeft mij geen gevoel van herkenning. Dus die ga ik dan ook niet gebruiken.

Het bovenstaande kwaliteitsoordeel heeft dus als zodanig niets te maken, en staat volledig los van de aanschafprijs van Whisky. Indien we die er bij betrekken gaat het over de Prijs/kwaliteit verhouding. Zeker zo nuttig maar minder gezien. Zie hierover de Prijs/Kwaliteit of W2vjG score op een schaal van 0-5 (of 0-10).

_________________________________________________________________________________________________

Ter ondersteuning en om het bovenstaande in de juiste context te plaatsen, heb ik hieronder wat van de meest relevante opmerkingen uit verschillende forumberichten geciteerd.

Maar zoals jullie inmiddels van mij weten, doe ik niet aan scoren tenzij ik dat tezamen doe met anderen waardoor je een gemiddeld kan krijgen.

Qua punten ben ik vooral (voor mezelf) aan het vergelijken. Wellicht is mijn ijkpunt wat aan de lage kant. Dat valt me wel meer op. Hoewel het vooral voor mezelf is, ter vergelijk, wil ik wel proberen, laat ik zeggen, "marktconform" te zijn met mijn scores.

Niet het kopen waard met 56 punten, geen karakter. Volgens mijn notities heeft deze een jaar of 6 geleden € 18 gekost (W2vjG 3,1. In dit geval lijkt de score goed maar gaat het dus zeker niet op.

Daarom dus de score...een beschrijving is volledig subjectief

Mee eens, en dat is eigenlijk wat ik bedoel. Hoe meer detail hoe subjectiever. Maar zonder in details te treden met een beschrijving, zou ik bij 78 punten meer aan een "one-liner" denken zoals: "een goed (of lekker) glas om van te genieten met duidelijke eigen kenmerken" i.p.v. goed te drinken i.p.v. een blend (in de trend van wat onderaan staat in viewtopic.php?f=88&t=30#p59). Anders zitten we in een heel andere belevingswereld als we over punten praten, terwijl het doel, zoals je al aangeeft, toch is om een wat abstracter kwaliteitsoordeel te geven. Voor iedereen moet dan ook gelden dat een score van 100 de hemel op aarde betekend wat betreft een Whisky-beleving, die wel geëvenaard maar niet verbeterd (maar wel anders) kan worden. Begrijp wel dat ik hiermee alleen probeer op een lijn te komen.
Dat is misschien wat voor jouw is "goed te drinken"... ik denk daar eigenlijk bij ... er is niks mis mee, maar het houdt niet over.

GA, ik begrijp dat geld voor jou ook een rol speelt. Zo zijn er meer Dan gaat het over prijs/kwaliteit.
Mocht je dat nog niet gezien hebben daarover zijn we een interessante discussie begonnen. Quasi wetenschappelijk
de Whisky Waar voor je Geld indicator, ("W2vjG"). Er bleek al een "Bang-For-Your- Buck" list (BFYB) te zijn die nog beter wetenschappelijk is onderbouwd.

Jock, respect. Ik zit er sterk aan te denken 'mijn' score ook niet meer openbaar te maken... Alleen een proefnotitie wat ik er van vind. Mijn score is eigenlijk ook helemaal niet belangrijk voor jullie, tenzij jullie dezelfde whiskies in dezelfde omstandigheden op dezelfde tijd geproefd hebben... Ik heb tenslotte vast andere whiskies geproefd dan jullie en heb daardoor hele andere ijkpunten.

Jim Murray geeft hem in de Whisky Bible 2010 92/100 punten.

MaltMadness.com; de shit-list
Hyves (Johan, 29 aug 2007, 21:20)

Daarom dus de score...een beschrijving is volledig subjectief, wat de een 'niet te drinken' noemt, zal de ander wellicht anders omschrijven. De score maakt de smaakbeleving enigszins objectief, met name wanneer je afzonderlijke pnt geeft voor de geur, smaak, finish en balans.

MAAR; voor die prijs, tussen de 25 en 26 Euro (...) zijn ze zeker top whiskies. Prijs/Kwaliteit zeker bij de absolute top.

Piet, past eigenlijk uitstekend bij jouw beoordelingsformule: op die manier kan een goedkope whisky dus heel hoog scoren, zonder echt bij de 'top' te horen (wanneer je de prijs niet meerekent)... Zo zijn we daar ook weer over uit.

Eens, maar dan moet het wel héél duidelijk zijn dat het een Prijs/Kwaliteit of W2vjG score is op een schaal van 0-5 (of 0-10), in plaats van een kwaliteits oordeel op een schaal van 1-100.
En als dat is wat Murray eigenlijk bedoelt dan zou hij daar wel eens duidelijkheid over mogen geven.

[KSB66]

Het wordt zo een beetje wiskunde.
Ik hou het toch maar bij mijn 'goed-beter-best' systeem uitgedrukt in 1-5 sterren.
Er zitten voor mij vaak een aantal whiskies in een bepaalde groep met elk zijn eigen charme. Soms heeft de een meer geur dan een ander en dan weer een langere afdronk dan een ander maar ik vind ze dan beiden toch tot de betere whiskies behoren. En of ie dan 85/100 en de ander 93/100 dat maakt me niet uit. Met maar 15 punten van de 100 af zit ie dan toch nog aan de top of zie ik dat verkeerd.
Het is misschien niet volgens de algemene gebruikelijke classificering maar ik kan ermee leven zo.
Het blijft toch persoonlijk.

[chris]

De whisky's die ik uit probeer geef ik cijfers van 1 tot 10 en op grond daarvan koop ik een whisky voor de 2de of 3de keer.

[Piet]

Het wordt zo een beetje wiskunde..............Het blijft toch persoonlijk.

In mijn relaas hoopte ik juist die opvatting over dat persoonlijke wat te weerleggen.
Zo ingewikkeld is het niet maar er zijn wat regels en uitgangspunten. Als iedereen die hanteert kan een score-systeem praktisch objectief zijn. Als je dat niet doet dan is het inderdaad persoonlijk. Ook niets mis mee maar dan moet dat wel duidelijk zijn, zeker als het publiekelijk gecommuniceerd wordt.

Wat mij héél erg bevreemd is het feit dat het "Whisky scoren" zo bediscussieerd wordt. Qua systeem en gebruik dan wel. Heel de wereld werkt met scores om kwaliteit te beoordelen. Of het nu is bij de beoordeling van paardendressuur, stijldansen, hondenrassen, marmotten, munten, Wijn of wat ook. En niemand schijnt daar structureel problemen mee te hebben. Sterker nog dat is breed geaccepteerd. Echter, als het over Whisky gaat werkt het niet. Is dat niet vreemd ?

Ja dat is vreemd. Waarom is dit zo ?
Het grootste probleem blijkt dan toch "persoonlijke smaak en voorkeur" te heten. Terwijl, in mijn voorgaande relaas ik al betoog dat een goed score-systeem, juist ontdaan dient te zijn van "persoonlijke smaak en voorkeur". Dat moet dan wel kunnen en het kan. Daar ligt mijns inziens dan ook de grootste oorzaak van het huidige "probleem".

Scores worden gegeven ten opzichte van "de standaard". "De standaard" is de hoogst mogelijke score en vormt altijd het belangrijkste ijkpunt. De standaard gaat in alle gevallen uit van het hoogst haalbare op enig moment, de hoogst mogelijke kwaliteit dus. Uiteraard wordt dit ijkpunt gaandeweg bijgesteld, vandaar de toevoeging "op enig moment". Echter dat gaat héél langzaam en de mate waarin is voor iedereen duidelijk.

Wat is nu het probleem met Whisky ? Dat is dat er eigenlijk geen standaard is.
Ter verduidelijking gebruik ik hondenrassen. In de grootste hondenshow ter wereld, Crufts, wordt elk jaar de beste hond van het ras en de beste van de show gekozen. Puur op basis van punten, gescoord tegen "de standaard" voor elk ras.
Uit al de beste van het ras wordt vervolgens "The best in show" (voor dat jaar) gekozen. Zo kan het zijn dat uit tien nauwelijks vergelijkbare honden toch "de beste" wordt gekozen, waar dan ook iedereen het (min of meer) over eens is.
Eventueel wordt er ook nog een beste per categorie gekozen. De categorie gaat dan bijvoorbeeld over gebruik- en inzetmogelijkheden (schapendrijven, reuksporen volgen etc.).

Om het vergelijk wat dichter bij huis te houden kunnen we dit verduidelijken door Whisky te vergelijken met Wijn. Scoren van Wijn, indien integer en deskundig gedaan (maar dat geldt altijd), werkt namelijk behoorlijk objectief.
Dat komt omdat het bij een Wijn veel duidelijker is wat "de standaard" is. Die wordt namelijk bepaald door de herkomst en de druif of druiven, die als basis hebben gediend. De geografische herkomst is bij wijn heel belangrijk. Ten eerste door de invloed van geologische omstandigheden. ten tweede door klimatologische omstandigheden en ten derde door wet- en regelgeving. Het productieproces is in hoge mate afhankelijk van het herkomstgebied. Dit in combinatie met de druif en de kwaliteit van de producent bepalen eigenlijk "de standaard". De best mogelijke Wijn die in enig jaar beschikbaar is in zijn soort. Door de jaren te vergelijken is er zo een empirische standaard per soort wijn (herkomstgebied+druif) ontstaan.

Door Whisky ook op deze manier te scoren, dus naar herkomstgebied, ontstaat nu juist het probleem. Van oudsher wordt Whisky ingedeeld naar herkomstgebied. Dit is in het bijzonder het geval als we kijken naar Schotse Malt maar gaat vaak ook op voor andere soorten en merken.

Whisky indelen naar herkomst is als het gaat om kwaliteitsvergelijking een complicerende factor en eigenlijk onzin. Daarom komen de malts van Islay er qua scoren eigenlijk het best af. Die zijn namelijk qua smaakprofiel het best onderling vergelijkbaar. Het is bovendien een beperkt overzichtelijk groepje.
Hier komt wat o.a. David Wishart voorstelt in "Whisky geclassificeerd" van pas. Namelijk door Whiky's, in zijn geval Malts, te groeperen, hij noemt het clusteren, naar smaakprofiel en niet naar herkomst. De variëteit in soorten is zo groot dat, als we kijken naar alles dat valt onder de noemer "Highland" of "Lowland", deze onderling moeilijk te vergelijken zijn als het gaat over de kwaliteit. Het "houden van", de persoonlijke smaak en voorkeur, speelt dan een té grote en nauwelijks te onderdrukken rol bij de beoordeling. Zeker voor niet professionals zoals ik.

Net als bij de honden moeten Whisky's onderling (eerst) vergeleken worden met andere van hetzelfde "ras" en dezelfde "standaard". Hier dus hetzelfde "standaard smaakprofiel". In het systeem van Wishart zijn dit dan Whisky's in hetzelfde "smaakcluster". Indien gewenst kan dan daarná, en ontdaan van persoonlijke voorkeur, bepaald worden welke de "best in show" kwalificatie verdient.

Het is natuurlijk eenvoudiger om Wijnen te "clusteren" naar herkomst, druif en oogstjaar (want dat staat gewoon op de fles en is vaak impliciet) en te spreken over "Rode Côtes du Rhône" "Bourgogne Pinot Noir, 2008" of "Beaujolais 2009", dan Whisky te clusteren. Dat laatste is geen eenvoudige taak en maar zeer beperkt gedaan en gedocumenteerd. De 10 "Smaak clusters", "A" t/m "J", die Wishart gedefinieerd heeft zijn ook niet het meest sprekende en hanteerbaar, maar wel het beste dat er op dit gebied voorhanden is.
Echter, het is mijn overtuiging dat zolang dit niet de manier van werken is, Whisky-scoren een discutabel onderwerp zal blijven. Mijn "Whisky Bijbel" voor dit doel is derhalve vooralsnog het boek van David Wishart.

[KSB66]

Echter, het is mijn overtuiging dat zolang dit niet de manier van werken is, Whisky-scoren een discutabel onderwerp zal blijven. Mijn "Whisky Bijbel" voor dit doel is derhalve vooralsnog het boek van David Wishart.

Mee eens , beschrijven, niet oordelen.

En zo'n honden keuring ..dat doe ik mijn honden nooit meer aan.

[JayDie]

Heel de wereld werkt met scores om kwaliteit te beoordelen. Of het nu is bij de beoordeling van paardendressuur, stijldansen, hondenrassen, marmotten, munten, Wijn of wat ook. En niemand schijnt daar structureel problemen mee te hebben. Sterker nog dat is breed geaccepteerd. Echter, als het over Whisky gaat werkt het niet. Is dat niet vreemd ?

Hmm... ik ben jarenlang in een slagwerkgroep actief geweest. Ook namen we deel aan concoursen. Wanneer je achteraf de juryrapporten leest, zie je toch dat lid A zegt "dat was te zacht" en de ander zegt "dat was erg mooi in balans". Daar gaan we weer: blijft toch een kwestie van smaak.

Ook ik ben voorstander van het beschrijven van whisky ipv beoordelen. Beoordelen doe je voor jezelf door te zeggen: die vind ik lekkerder dan die (en rankschik je: of je dat nu in een lijstje doet of toch met scores moet je zelf weten). Op basis van een beschrijving en hetgeen je lekker vind in je whisky kun je een andere whisky uitzoeken.

Ik ben ook in bezit van Wishart z'n boek. Echter, ik vind het toch nog erg moeilijk om een whisky te beschrijven. Sommige elementen zijn duidelijk aanwezig, voor andere moet je de whisky laten openen en wat langer wachten. Soms kan ik zelfs geuren niet omschrijven. Ik denk dat wanneer je een bunch mensen vraagt een whisky te beschrijven je in grote lijnen wellicht gelijk zit (peat, sherry, vanille), maar dan... Ik ben daarom ook benieuwd naar de masterclass van Whishart op het Whisky Festival, Leiden.

Een voorbeeld: 'overal' lees ik dat er een spoor van 'mint' door de Aberlour 10yo loopt. Hmm... ik heb deze nog niet ontdekt... Wat is het? Ken ik de geur van mint niet? Oh, jawel hoor. Proef ik mint niet? Hmm.. denk het wel (denk aan kaugom, pepermunt, etc). Maw: ook zo'n notitie blijft persoonlijk.

Als iemand mij vraagt wat mijn favoriete whisky is, heb ik niet 1 whisky. Toch wil ik dan vaak het onderscheidt leggen tussen Islay / Island en de 'overige' whiskies. Precies wat Piet aangeeft... Ik kan niet zeggen of ik mijn favoriete Islay whisky lekkerder vind dan een favoriete Highland whisky: het is zo anders! Beide staan in mijn top; naast elkaar. Wat dat betreft zit je met de clusters goed: daarvan zou je wellicht wel kunnen zeggen welke je het lekkerste vind, daar je het hebt over soortgelijke whiskies.

Nogmaals... ik ben zondag op het Whisky Festival in Leiden aanwezig bij de masterclass van Wishart. Hoop van harte dat hij me verder kan helpen en dat het niet kortweg een presentatie van het boek is; want dat heb ik al (deels) gelezen...

[Piet]

Mee eens , beschrijven, niet oordelen.

Dat voorkomt veel discussie en is eigenlijk al moeilijk genoeg. Probeer een Whisky maar eens te beschrijven op basis van die 12 kenmerken. En let er op dat dit op de keeper beschouwd alleen positieve kenmerken zijn ! Als je iets negatiefs wilt beschrijven gaat dat niet want dan zou je eigenlijk negatief moeten gaan.
Dit was echter niet geheel mijn insteek. Op zich heb ik met beoordelen niet zo'n probleem maar als je dan al oordeelt, dient het zo objectief mogelijk te gebeuren namelijk door gelijke grootheden (eerst) met elkaar te vergelijken. Daar zijn de clusters, die inderdaad geen enkel kwaliteitsoordeel geven, prima voor geschikt. Dan nog blijft het tricky (deels persoonlijk natuurlijk) maar in elk geval minder. Bij een rassen-standaard is een groot deel natuurlijk triviaal. Schofthoogte en kaakbreedte kun je met een meetlat meten daar is geen discussie over mogelijk. Dat is en blijft bij organoleptische beoordeling natuurlijk erg persoonafhankelijk.

En natuurlijk is het ook niet zo zwart wit als ik schets. Bij de meeste NaT's wordt clusteren al gebruikt maar niet zo expliciet als de Wishart clusters. Men gebruikt in de praktijk al lang een vorm van impliciet clusteren, maar werkt alleen bij ervaren proevers die de kennis grotendeels proefondervindelijk hebben opgebouwd. Een soort verborgen agenda.
Zij kennen de whisky's en maken daarom ook al onderscheid tussen de verschillen binnen Highlands en Lowlands. De Wishart-smaakprofielen formaliseren en structureren dit alleen veel beter.

Omdat ik geloof in wat ik al eerder schreef:

Hoe groter het panel, en des te meer gemêleerd en ervaren het gezelschap.

Als het dus gaat over kwalitatief scoren hecht ik wel degelijk waarde aan wat bijvoorbeeld Maltmaniacs publiceert (mits van een team).

Hmm... ik ben jarenlang in een slagwerkgroep actief geweest. Ook namen we deel aan concoursen. Wanneer je achteraf de juryrapporten leest, zie je toch dat lid A zegt "dat was te zacht" en de ander zegt "dat was erg mooi in balans".

Dit is inderdaad wat ik boven aangeef. Hoe minder je gebruik van een meetlat o.i.d. kunt maken des te subjectiever (persoonlijk) het wordt.

Dat geef je hiermee ook al aan:

Een voorbeeld: 'overal' lees ik dat er een spoor van 'mint' door de Aberlour 10yo loopt. Hmm... ik heb deze nog niet ontdekt... Wat is het? Ken ik de geur van mint niet? Oh, jawel hoor. Proef ik mint niet? Hmm.. denk het wel (denk aan kauwgom, pepermunt, etc). Maw: ook zo'n notitie blijft persoonlijk.

Dit is deels wat ik bedoel met "ervaren proever" en/of "professionele proever". Het duurt gewoon jaren voordat al die zaken de revue zijn gepasseerd en je ze kunt duiden en plaatsen. Jaren van proeven en vergelijken maar vooral van veel snuffelen aan van alles en nog wat. In mijn ervaring is Mint een schoolvoorbeeld. Je denk inderdaad al snel aan een King pepermuntje. Maar het is vele malen subtieler. Ik heb hiervoor een nieuw onderwerp geopend want dat is het zeker waard.
Zie: Aroma's (geur en smaak) in Whisky.

<offtopic on>

En zo'n honden keuring ..dat doe ik mijn honden nooit meer aan.

Ja, ook ik heb dat één keer maar nooit meer gedaan.
<offtopic off>

[gadeweerd]

Uit: Lagavulin DE 1984 43% 17yo:

Ik heb 'm 84 punten gegeven, maar terwijl ik dit schrijf, denk ik eraan 'm binnenkort op te waarderen naar 88 pnt.

Hoe score je dan? Ik neem aan naar hetgeen je proeft. Bedoel je dat je binnenkort opnieuw de Laga gaat proeven, of veranderd je beleving/score achteraf?

[I_SPEY]

Ik heb 'm 84 punten gegeven, maar terwijl ik dit schrijf, denk ik eraan 'm binnenkort op te waarderen naar 88 pnt.

Hoe score je dan? Ik neem aan naar hetgeen je proeft. Bedoel je dat je binnenkort opnieuw de Laga gaat proeven, of veranderd je beleving/score achteraf?

Een whisky kan, naarmate je deze meer drinkt/proeft, 'groeien' in zijn/haar smaak en op die manier ga je 'n bepaalde whisky lekkerder vinden. Het tegenovergestelde is natuurlijk ook mogelijk, al heb ik dat nog niet zo vaak gehoord/meegemaakt. Ik heb 'm nu afgelopen zondag gedronken en na 't schrijven van eerder genoemde post, bedacht ik dat deze whisky eigenlijk 88 pnt. verdient. 84 pnt is té laag beoordeeld! Ik heb er drie druppels water bij gedaan en toen heb ik echt zitten genieten. Die 1e beoordeling stamt uit de tijd, dat ik 'm net gekocht had en geproefd. Ik heb 'm daarna op Whiskybase gezet met m'n beoordeling. Ik hoop, dat ik zo duidelijk over kom.

Binnen het totale whisky-gebeuren is het te allen tijde mogelijk om op eerdere smaak notities terug te komen cq te veranderen of zelfs in te trekken. Over smaak valt (bijna) niet te twisten

[johan brugge]

Mijn ervaring hieromtrent is gelijkaardig. Het is al regelmatig gebeurd dat ik in het begin een whisky niet echt zag zitten. Maar naarmate ik hem proefde/dronk begon ik deze meer en meer te waarderen. Ik ontdekte ook iedere keer iets nieuws waardoor hij almaar interessanter werd. De score veranderde dus ook met de tijd. Misschien moet ik nog maar eens een Laga DE aanschaffen.

[Piet]

Herzien van een score is soms ook het gevolg van meer en of beter vergelijkingsmateriaal. Zo werkt dat bij mij in elk geval.

En bovendien iets dat wellicht toch meer voorkomt dan we allemaal denken: het mogelijk verder rijpen (i.p.v. verouderen) in de geopende fles. Een duidelijk voorbeeld staat in: St. Magdalene 19yo 1979/1998.

[JayDie]

Hoe score je dan? Ik neem aan naar hetgeen je proeft. Bedoel je dat je binnenkort opnieuw de Laga gaat proeven, of veranderd je beleving/score achteraf?

Het proeven en scoren is een momentopname en beinvloedbaar door vele factoren (wat heb je gegeten, wat is je stemmen, welke neven- of omgevingsgeuren heb je, etc).

Het kan dus zo zijn dat je een bepaalde whisky de ene keer hoger / lager scoort dan een andere keer. In grote lijnen zullen je notities gelijk zijn, maar soms ontdek je weer wat nieuws (andere temperatuur, net dat ene druppeltje water extra of minder).

Herzien van een score is soms ook het gevolg van meer en of beter vergelijkingsmateriaal. Zo werkt dat bij mij in elk geval.

Jupz, ook dat. In den beginnen heb je whisky A, later ook B en die kun je dan beter of slechter vinden (scoren). Weer later komt C, etc. Je zult ook steeds meer geuren en smaken ontdekken en herkennen.


Maar... bedenk goed: een score is en blijft subjectief. We zijn niet gelijk. Iemand kan een whisky 75 scoren en hem helemaal geweldig vinden, terwijl een ander, die hem ook "hetzelfde" geweldig vind hem 88 geeft. Het is persoonlijk en zegt eigenlijk alleen jezelf iets... Behalve, net zoals Jim Murray, dit ranges aangeeft als: 70-75: <deze mening> 75-80 <die mening>. Dan nog... het is zijn mening én smaak...

[gadeweerd]

Voor de duidelijkheid; mijn scores zijn ook aan verandering onderhevig. Scoren doe ik echter wel alleen tijdens het proeven, dan geef ik punten voor neus, taste, finish en balans (of overall waardering)....Wat ik niet snap is hoe je 'beleving' kan scoren. Dus het meer waarderen van een whisky levert voor mijn geen nieuwe punten op.

[H2ObanP]

Kortom over smaak valt iig. niet te twisten.

Er zijn wmb. wel een paar basisregels voor het proeven van whisky die, wanneer je deze respecteert, een redelijk goed beeld vormen van een whisky.
Zorg dat je smaak neutraal is; geen knoflook, sambal of wat dies meer zei.
Zorg, net als bij wijn proeven, voor een kan koud water en wat stukjes brood.
Zorg dat je wakker en uitgerust bent; Dat mag vreemd klinken, maar dan zijn je senses het scherpst.

Verder gebruik ik onderstaande kit als hulpmiddel, deze bevat oa. de 24 meest typische basis aroma's die in schotse whisky voorkomen, een aantal neutrale aroma strips en een handige guide.

[Django]

In mijn ogen is niet zozeer de score objectief, maar het verschil tussen twee (of meer) scores bepaald door dezelfde persoon.
Zo weet ik van mezelf dat ik relatief lage scores geef. Niet zozeer omdat ik ze minder waardeer, maar omdat ik de mogelijke marge naar boven en beneden graag wat meer evenredig verdeel.

Stel Piet geeft whisky A een 90 en ik geef dezelfde whisky een 85. Dan kan ik beredeneren dat whisky B met een score door Piet van 96 door mij wellicht met een 90+ beoordeeld wordt.

Wel is het hierbij van belang dat wij beiden o.b.v. dezelfde factoren/maatstaven beoordelen (hierin moet ik voor mezelf nog de juiste maatstaven vinden; suggesties hierin zijn uiteraard welkom)