Proeverij: Welke whisky en welke volgorde ?

[dickportugal]

Daar heb je wel een punt. Komt omdat ikzelf nogal gek ben van Peated. Misschien de Glenlivet er toch tussen zetten i.p.v. de The Ileach ?? Ik ben ook nog maar een beginner en de meeste deelnemers ( ca 5) ook.

[WhiskyWerner]

Ik zou dan inderdaad die hele heftige Ileach er uit halen. CS Peated is op zich wel leuk, maar voor een echte beginner maak je met de Laphroaig ook wel een punt.

[Sandman]

Bedankt allemaal voor jullie adviezen. Ik zal ze meenemen om de volgorde te bepalen.

En?
Wat is de uiteindelijke volgorde geworden?
Hoe is de proeverij bevallen?

Sorry van de late reactie. De proeverij is goed verlopen, was een gezellige zondagmiddag geworden.
We hebben de volgende whiskies in deze volgorde geproefd: Arran, Fiddich 15yo, Bunna 12yo, Ardmore TC en afgerond met de Glenfarcles 105.

Dit bleek voor de meeste de meest logisch volgorde. Er was wel een discussie om de Fiddich en Bunna te wisselen, maar we hebben het zo gelaten.

[dickportugal]

Iemand suggesties voor m'n proeverij : hoe vol de glaasjes ( halve dram ) ?? hoeveel tijd tussen de ene en de volgende ? Hapjes tussendoor ?

[Matti]

Halve dram is zat inderdaad (1,5-2cl). Voor tijdens de proeverij (als je echt kritisch wil kunnen proeven) zou ik gaan voor crackers/havermoutbiscuits en water. Maar hapjes zijn ook prima, mits je je daarbij realiseert dat ze zeker de smaak beïnvloeden.

Tijd tussen de drams: minimaal 10-15 minuten per dram zou ik zeggen, liever meer. Mijn ervaring is ook dat een proeverij een eigen ritme heeft, je merkt het snel genoeg als mensen toe zijn aan de volgende dram, of dat ze nog even willen blijven hangen.

[WhiskyWerner]

Ik haal altijd een lekker vers stokbrood voor tussendoor. Die crackers zijn me veel te droog.

[Matti]

Kan ook inderdaad Mijn ervaring is dat juist die droogheid zorgt voor een soort van stofzuiger-functie in je mond, waardoor hij weer neutraal(ish) wordt. Maar ik ben het met je eens: het is niet zo plezierig als een lekker vers stukje brood...

[WhiskyWerner]

En die oatmeal crackers vind ik echt karton. Die laat ik expres staan, niet te hakken dat spul.

[Matti]

Hmm, die (van Walker's) vind ik dan op een vreemde manier wel lekker. Maar ik eet ook droog knackebröd als snack, dus geheel normaal ben ik niet

[Soundwave]

Als ik altijd lijstjes zie van mensen dan heb ik meestal wel een uitgesproken mening over de volgorde, maar nu is het idee ontstaan om zelf een soort Whisky Masterclass voor collega's te gaan organiseren, incl. presentatie, stukje geschiedenis, productieproces in een notendop, verschil in hout, overige interessante weetjes, tips, etc. Merendeel bestaat uit newbies of mensen die wel eens whisky drinken, maar niet de algemene kennis ervan hebben. Tijdbesteding wordt dus ook nog wel behoorlijk.
Ik denk aan 5 of max 6 whiskies waarbij de totaalprijs niet te hoog mag zijn alhoewel de baas misschien wel wat sponsort ook. Maar wát ga ik nu in godsnaam allemaal schenken? Ik neig naar de typische voorbeelden van de bekende smaakprofielen, maar wil wel wegblijven van teveel CS whiskies omdat ik de complete newbs daarin wil ontzien. Mensen nog leuke tips voor welke core range whiskies er wat jullie betreft niet zouden mogen ontbreken in zo'n sessie? (gemiddelde flesprijs +/- €50)
Thanks!

[turfsmurf]

Als whiskynerd zou ik, als ik niet word tegengehouden, een heel overdonderend college geven met alle details die ik maar kan verzinnen. Dat heeft geen zin en daar heeft een publiek van beginners niets aan.

Waar zou je het over kunnen hebben:
1. Blends vs. malts.
2. Peat.
3. OB vs IB.
4. Single cask of niet.
5. Cask strength of niet.
6. Chill-filtration / caramel.
7. Invloed van leeftijd.
8. Vatinvloed.
9. Finishings.
10. Schotland vs. de rest.
... blabla, worm tubs vs. gewone condensers, lentedistillaat/winterdistillaat, (re(re(re)))-fill casks, bla, etc..

Teveel om in een beginnersklasje te doen. Ik zou het zelf zo basic mogelijk houden en alleen punten 1, 8 en 7 overlaten (evt. 9 erbij i.c.m. 8). Ik heb ook eens een miniproeverijtje/microcollege gegeven voor beginners waar alleen die drie punten aan bod kwamen. Ik dacht eerst dat dat veel te schraal zou zijn, maar het was eigenlijk precies goed. Als beginner heb je nog geen boodschap aan OB/IB, caramel, technische details.

Ook zou ik geen CS (of hoogstens 1) whisky schenken, mensen die niet aan sterke drank gewend zijn hebben het al moeilijk zat met 40%. Mede daarom is een bovengrens van 6 whisky's een goeie. Ik zou dan ook een eenvoudige, milde, blend schenken als aftrap. Blends hebben whisky groot gemaakt en het contrast met single malts die daarop volgen is leuk om te proeven.

Als je het productieproces doorloopt, heb je denk ik genoeg aanknopingspunten voor een hele masterclass:
- De grondstof gerst (alleen gerst of ook andere grains) --> blend vs malt.
- Mouten en drogen van gerst. --> peated vs. non-peated.
- Stoken. --> drie keer vs. twee keer (Auchentoshan/Hazelburn?). Pas op: wellicht al teveel detail.
- Rijpen --> bourbonvat vs. sherryvat. Finishing. Leeftijd.
- Afvullen --> hier is nog een plekje voor een cask strength whisky.

Zoals je ziet geen onafhankelijke bottelaars, caramel, andere landen, etc.. Als je ze nu lekker maakt heb je een goeie smoes voor een vervolgcollege.

Dit had ik in mijn miniproeverijtje staan:
- Label 5 blend.
- Balblair '89 --> bourbonvat.
- Macallan 12 sherry wood --> sherryvat (joh, echt?).
- Bowmore 12 --> lichte turf (achteraf gezien had die wel wat heftiger gemogen, Lagavulin/Laphroaig/Ardbeg of zo, hoewel de Bowmore voor 1 proever al te heftig was).

[Soundwave]

haha thanks voor je uitgebreide reactie!
Inderdaad is er veel te veel waar je over zou kunnen vertellen dus ga daar wel flink in filteren. Leeftijd invloed vind ik zelf erg leuk (toch stiekem een voorkeur naar echt oudere whiskies), maar dat maakt het bijna meteen standaard een duurder verhaal. IB/OB inderdaad leuk voor als iemand er wat over vraagt net als een paar andere zaken, maar zo extreem veel tijd heb ik nu ook weer niet. Wilde inderdaad ook met een simpele blend als opwarmer beginnen en je volgorde verder samengaand met het productieproces klinkt leuk, maar dan krijg je wel een peated whisky halverwege en dat wil ik sowieso vermijden. Ik ga dus juist proberen in een veel hoger tempo door de eerste stappen van het productieproces te vliegen terwijl ze die blend hebben te drinken zodat ik bij het rijpen over kan gaan op verschillen in houut/vaten en dan vervolgens een ex-bourbon gevolgd door een ex-sherry. Dan zit ik dus op 3 stuks al. Vervolgens moet er tussen die eerste 3 en de laatste peatmonster nog iets ingevuld worden (uitstapje misschien naar iets uit een ander land ofzo? Bourbon?)
Als alternatief heb ik ook nog dat het 1 blend + 5 malts/bourbon wordt, waarbij die blend in een tumbler met ijs de 'opwarmer' is

[turfsmurf]

Je kunt bij het drogen van de mout alvast melden dat dat ook met rook kan en het vloeibare bewijs nog even uitstellen in de line-up. Of vertellen dat mout gedroogd moet worden en daar bij het presenteren van de peatbom aan het eind nog even op terug komen.

Focus op vatsoort leggen is wel een goede, daar zit, na peat, toch de meeste invloed in. Ik zou nog even goed nadenken of een uitstapje naar een ander land in de masterclass past qua tijd. Een presentatie over iets waar je enthousiast over bent vliegt heel snel voorbij, weet ik uit ervaring. En dat wordt dan wéér een nieuw onderwerp voor het publiek.

Hoe dan ook, je maakt er werk van en dat zal je publiek sowieso een mooie avond bezorgen.

[Loki]

Mja, ik was mijn aanbod aan het schrijven en toen dacht ik, "Dit doet een beetje liefhebber juist graag zelf". Laat ook duidelijk zijn dat het niet mijn intentie is om 'werk' uit dit forum te halen. (Ik stuurde een privébericht waarin ik een aanbod deed voor een proeverij)

Hoe dan ook, bij de enthousiasteling bestaat altijd het gevaar dat het uitgangspunt teveel bij hem (haar) zelf ligt. Wat je al zegt: standaard instap whisky's zijn misschien wel prima voor de onontwikkelde whisky drinker. Ikzelf ben gegrepen door de drank doordat een proeverij mijn ogen opende voor wat betreft alle verschillende smaken die je hebt. Daarna ben ik zelf allerlei zaken zelf gaan uitvogelen.

Bij het bedenken van je presentatie kan je heel veel verschillende dingen aanstippen: blends, single malts, single casks, ligging van de destilleerderij, locatie van het vat in het warehouse, bourbon vs Irish vs Scotch vs Japanese vs andere landen, vaten, houttypes, finishes, marriages, soort ketel, vorm van de ketel, de lijst gaat maar door. Maar proeven kan je eigenlijk maar 6 (max 8) verschillende whisky's.

Hier is mijn voorstel:
Johnny Walker Gold Label (€ 54,95) als blend (kijk ook eens naar https://www.youtube.com/watch?v=MnSIp76CvUI)
Glenfiddich 15 Solera Vat (€ 39,95)/ Cragganmore 12 (€ 28,95)/ Glenlivet 15 French Oak (€ 29,95) of 18 (€ 47,95) als Speyside (Glenfiddich is een aanrader)
Elijah Craig 12 (€ 27,95)/ Blanton's Original Single Barrel (€ 32,95) als Amerikaan (de tweede ook voor single cask, heeft ook een aparte fles))
Bushmills 10 (€ 29,95)/ Connemara (€ 27,95)/ Powers Gold Label (€ 36,95) voor Ierland
Yamazaki 12 (€ 54,99)/ Nikka Taketsuru 17 (€ 87,95) als Japanner (vooral die tweede!)
En dan de rook/ turf:
Laphraoigh quarter cask (€ 36,95)/ Lagavulin 16 (€ 47,95) of een subtielere Caol Ila Moscatel finish (€ 53,95)

Ik heb mijn keuzes vet geschreven. Als je die pakt ben je onder de 300 euro klaar, oftewel voor € 50 gemiddeld per fles. Johnny Walker om te kunnen ontkrachten dat duurder ook beter/ lekkerder is. Een Speyside/ Highland whisky is altijd arbitrair, maar in het begin van de proeverij zou ik er niet teveel kosten in steken; waarschijnlijk worden ze toch vergeten. Iers en Bourbon zit er bij mij in omdat het eerste duidelijk anders smaakt, het tweede erg onderschat wordt in mijn ogen. Japans omdat ze lekkere whisky maken, de Taketsuru was dé verrassing bij een proeverij met flessen van tenminste 15 jaar oud die ik eens organiseerde. De Laphroaig is wat vettiger, de Lagavulin uitgesproken (en vriendelijk) en de Caol Ila kies ik om te laten proeven dat Islay niet alleen kauwen op het kampvuur betekent.

En hiermee heb ik als liefhebber veel en veel te veel tijd in andermans proeverij gestoken! Plezier!

[WhiskyWerner]

Overschat het publiek niet, is mijn advies. Zeker voor beginners kun je best een behoorlijke stap 'terug' doen. Zelf als je een proeverij geeft aan 'kenners' zul je merken dat je als doorgewinterde liefhebber vaak veel meer weet.

Mijn advies is dus om het bij de standaard whiskies te houden. Mijn line-up voor iets dergelijks zou zijn:

Zet een referentie whisky op tafel JW Red Label of ander goedkoop spul. Je doel is toch om het verschil te laten beleven tussen iets goedkoops en een kwaliteitsdram.
Verder:
Bailie Nicol Jarvie (goede blend, niet te duur. Help de newb iig af van slechte blends)
Vatted Malt - Monkey Shoulder (lekker zacht, uitleg over vatted malts)
Een Bourbon matured, maakt niet zo veel uit. (Lekker fruitig, niet te moeilijk.)
Een sherry matured, ik gebruik vaak Glendronach 15. (zit ook een goed verhaal achter...)
Een tussenwhisky, Highland Park of Jura. (benromach Peat smoke)
Een peated whisky. Wat je wilt. Mag best heftig. De laatste smaakt voor de meesten toch vaak het best.